Stemmen voor verkiezingen moet kunnen bij een stemlokaal in de buurt. Daarom is het belangrijk dat stemlokalen goed verdeeld zijn over Nederland. In opdracht van de Kiesraad werden locaties en kenmerken van stemlokalen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 onderzocht.
Vergelijkbaar aantal stemlokalen en afstanden
Tijdens deze verkiezingen waren er 9.132 stemlokalen in 340 gemeenten. Dat is vergelijkbaar met de Tweede Kamerverkiezing van 2025 (TK25). Ook de gemiddelde afstand tot het dichtstbijzijnde stemlokaal bleef nagenoeg gelijk: 351 meter (mediaan: 282 meter).
Vooral in steden zijn stemlokalen dichtbij
Net als bij eerdere verkiezingen wonen mensen in stedelijke gebieden gemiddeld dichter bij een stemlokaal dan mensen in niet-stedelijke gebieden. Daarnaast zijn er een aantal factoren die een klein verband hebben met de afstand tot het dichtstbijzijnde stemlokaal. Zo is de afstand kleiner in wijken met meer zzp’ers, meer gescheiden inwoners en waar scholen dichterbij zijn. De afstand is juist iets groter in wijken met meer welvaart, meer dezelfde woningtypes en meer inwoners die havo, vwo of mbo als hoogst afgeronde opleiding hebben. Deze verbanden zijn echter klein.
Meeste stemlokalen op vertrouwde locatie
Stemlokalen zijn te vinden op een breed scala aan locaties, waarbij buurt- en gemeenschapslocaties (26,7%) en kinderopvang- en onderwijsvoorzieningen (14,2%) de grootste categorieën vormen. Bij 94,2% van de 9.132 stemlokalen kon op dezelfde locatie worden gestemd als bij TK25. Dat kan bijdragen aan de herkenbaarheid en vindbaarheid van stemlocaties.
Goede spreiding van stemlokalen
Over het algemeen liggen de stemlokalen goed verspreid in termen van hun afstand tot verschillende inwonersgroepen. Landelijk woont 8,4% van de inwoners verder dan de door de Kiesraad aanbevolen maximale afstand, met name in buitengebieden en kleine dorpen. In meer afgelegen gebieden kunnen mobiele stemlokalen helpen om die afstand te verkleinen.
Meer weten?
Deze evaluatie maakt deel uit van een reeks onderzoeken die Centerdata in opdracht van de Kiesraad uitvoert rond verkiezingen. In het volledige onderzoeksrapport zijn alle resultaten, inclusief de onderzoeksopzet en een uitgebreide analyse van de bevindingen, opgenomen. Het evaluatieadvies van de Kiesraad is hier te lezen.