Ontslagen medewerkers in het voortgezet onderwijs (vo) hebben naast de reguliere WW recht op een aanvullende uitkering: de WOVO. In 2023 maakten ruim 2.000 mensen gebruik van deze regeling, met een totale kostenpost van bijna 78 miljoen euro. In opdracht van het ministerie van OCW onderzochten de onderzoeksbureaus MOOZ, CAOP en Centerdata hoe de regeling in de praktijk werkt en of de financiële prikkel voor werkgevers om re-integratie te bevorderen toereikend is.
Financiële prikkel te klein voor werkgevers
De kosten van de WOVO worden gedeeld tussen het schoolbestuur dat de werknemer ontslaat (25%) en alle vo-werkgevers gezamenlijk (75%). Dit systeem van normatief verevenen zou scholen moeten stimuleren om ontslag te voorkomen en re-integratie te bevorderen. In de praktijk is de prikkel echter te klein: voor de meeste schoolbesturen bedraagt de eigen bijdrage minder dan 25.000 euro per jaar, minder dan een half procent van de totale personeelslasten. Ruim 40 procent van de werkgevers geeft aan dat het vereveningssysteem niet bijdraagt aan het voorkomen van werkloosheid of het bevorderen van re-integratie.
Re-integratieaanbod bereikt niet iedereen
Hoewel vrijwel alle scholen een vorm van re-integratiebeleid hebben, krijgt slechts een op de drie uitkeringsgerechtigden ook daadwerkelijk re-integratieactiviteiten aangeboden. Oudere werknemers (55-plussers) worden daarin extra onderbedeeld. Van de mensen die geen aanbod kregen, heeft 40 procent daar wél behoefte aan. Zij willen weer aan de slag, maar voelen zich in de zoektocht naar werk aan hun lot overgelaten. Persoonlijk contact en maatwerk blijken erg belangrijk, maar ontbreken in veel gevallen.
Uitkeringsgerechtigden zijn actief, maar kansen worden somber ingeschat
Bijna de helft van de uitkeringsgerechtigden heeft op het moment van de enquête al een betaalde baan naast de uitkering. De meesten stromen uit de uitkering voordat de maximale duur is bereikt. Toch worden de re-integratiekansen, zeker door oudere werknemers, vaak somber ingeschat. Zij verwachten vanwege hun leeftijd minder snel ergens aangenomen te worden. Een terugkeer naar het onderwijs wordt door velen alleen overwogen onder voorwaarden als minder werkdruk, kleinere klassen en meer persoonlijke aandacht.
Aanbevelingen overgenomen door het ministerie
Op basis van het onderzoek bevelen de onderzoekers aan om sterker in te zetten op preventie van ontslag via goed personeelsbeleid, het re-integratieaanbod beter te laten aansluiten op de behoefte van uitkeringsgerechtigden en de kosten van de WOVO transparanter te maken voor alle niveaus binnen het schoolbestuur. Daarnaast pleiten zij voor een hogere eigen bijdrage voor werkgevers om de prikkelwerking van de regeling meer te benutten- een meerderheid van de werkgevers zelf ziet 50 procent als een optimale verdeling. Deze laatste aanbeveling is overgenomen door het ministerie van OCW dat de Kamer vraagt om in te stemmen met een eigen bijdrage van 50% met ingang van 1 januari 2028.