Veel volwassenen kennen iemand in hun directe omgeving die recent een potentieel traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt, zoals een ernstig ongeval, geweldsincident of andere ingrijpende ervaring. Maar welke invloed heeft dit op hun eigen mentale gezondheid en gevoel van sociale steun?
De impact van ingrijpende gebeurtenissen binnen het sociale netwerk
Binnen de langlopende VICTIMS-studie werden tussen 2018 en 2025 gegevens verzameld van bijna 8.000 leden van het LISS panel, dat representatief is voor de Nederlandse bevolking. We analyseerden of mensen die iemand in hun sociale kring hadden die recent een potentieel traumatische gebeurtenis had meegemaakt, een verhoogd risico liepen op angst- en depressieve klachten, posttraumatische stresssymptomen (PTSS) gerelateerd aan gebeurtenissen die ze zelf meegemaakt hadden, en een gebrek aan emotionele steun vanuit hun omgeving.
We hielden daarbij rekening met reeds bestaande psychische klachten om een zo betrouwbaar mogelijk beeld te krijgen.
Geen invloed op posttraumatische stress
Uit de resultaten blijkt dat het hebben van een getraumatiseerd persoon in de sociale omgeving het risico op posttraumatische stresssymptomen bij de respondenten zelf niet verhoogt. Eerdere verbanden verdwenen vaak zodra rekening werd gehouden met psychische problemen die al vóór het onderzoek aanwezig waren.
Kleine verschillen tussen mannen en vrouwen
Hoewel de algemene effecten beperkt waren, werden enkele kleine verschillen gevonden tussen mannen en vrouwen.
Mannen die zelf geen traumatische gebeurtenis hadden meegemaakt, maar wel iemand in hun sociale kring hadden die daarmee werd geconfronteerd, rapporteerden iets vaker een gebrek aan emotionele steun.
Bij vrouwen werden lichte verhogingen gevonden in angst- en depressieve klachten wanneer iemand in hun sociale omgeving recent een traumatische gebeurtenis had meegemaakt. Dit gold zowel voor vrouwen die zelf geen traumatische ervaring hadden gehad als voor vrouwen die zelf ook met een ingrijpende gebeurtenis waren geconfronteerd.
Het belang van bestaande psychische klachten
Het hebben van vrienden, familieleden of andere bekenden die recent een potentieel traumatische gebeurtenis hebben meegemaakt, heeft slechts een beperkte en relatief kleine invloed op de eigen mentale gezondheid.
De bevindingen benadrukken het belang van het meenemen van bestaande mentale gezondheidsproblemen bij onderzoek naar de gevolgen van traumatische gebeurtenissen.