WhatsApp is één van de meest gebruikte communicatiemiddelen in Nederland, maar wetenschappelijk weten we verrassend weinig over hoe dit netwerk er op grote schaal uitziet. Onderzoek naar online netwerken richt zich vooral op platforms als Facebook en X (voorheen Twitter), omdat hun data beter toegankelijk zijn voor onderzoekers. WhatsApp is daarentegen een gesloten platform, waardoor systematisch onderzoek lange tijd lastig was.
Onderzoek via datadonatie
In deze studie gebruikten onderzoekers een innovatieve dataverzamelingsmethode: datadonatie. In het LISS panel, een representatief panel van de Nederlandse bevolking, werden deelnemers gevraagd om vrijwillig hun WhatsApp-gegevens te downloaden en te delen. Met een speciaal ontwikkelde tool werden alleen twee niet-gevoelige gegevens verzameld: het aantal WhatsApp-contacten en het aantal WhatsApp-groepen waarin iemand zit. De inhoud van berichten werd niet ingezien of opgeslagen. Uiteindelijk doneerden 349 deelnemers hun gegevens.
Wat laten de cijfers zien?
De resultaten tonen aan dat WhatsApp-gebruikers gemiddeld 261 contacten hebben en in ongeveer 50 groepen zitten. Tegelijkertijd bestaan er grote verschillen: sommige mensen hebben maar enkele contacten of groepen, terwijl anderen er honderden hebben.
De verdeling van contacten blijkt niet te passen bij de vaak gebruikte “power law”-theorie voor sociale netwerken. In plaats daarvan past een log-normale verdeling beter. Voor groepslidmaatschappen past een exponentiële verdeling het best.
Wie heeft grotere WhatsApp-netwerken?
De onderzoekers analyseerden ook welke kenmerken samenhangen met een groter netwerk. Jongere mensen, hoger opgeleiden, vrouwen en mensen met een hoger inkomen hebben gemiddeld meer WhatsApp-contacten. Voor groepsdeelname spelen vooral leeftijd en opleidingsniveau een rol: jongere en hoger opgeleide deelnemers zitten in meer groepen. Opvallend is dat het hebben van een partner of kinderen geen duidelijk effect had.
Wat betekent dit voor toekomstig onderzoek?
Deze studie laat zien dat data-donatie een waardevolle methode is om gesloten platforms zoals WhatsApp toch te bestuderen, met behoud van privacy. Tegelijkertijd benadrukken de auteurs dat vervolgonderzoek nodig is om beter te begrijpen hoe actief deze contacten en groepen daadwerkelijk zijn.