Op 3 juni 2026 is het rapport Veelstemmig: De Tweede Kamerverkiezingen van 2025 gepubliceerd. Het rapport is gebaseerd op het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO), dat na elke Tweede Kamerverkiezing wordt uitgevoerd door Stichting Kiezersonderzoek Nederland (SKON). Het onderzoek werd geleid door politicologen die verbonden zijn aan de Universiteit van Amsterdam.
Centerdata verzorgde een deel van de dataverzameling in het LISS panel. Ongeveer 3.000 panelleden namen deel aan vier meetmomenten: twee korte peilingen in september en eind oktober over onder meer stemintentie, een uitgebreidere voormeting begin oktober en een nameting na de verkiezingen. De overige deelnemers werden geworven via het panel van Ipsos I&O. In totaal deden ruim 8.700 mensen mee aan minstens één meetronde.
Dynamisch, maar niet willekeurig
Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat de verkiezingsuitslag misschien grillig lijkt, maar dat er duidelijke patronen achter zitten. Kiezers stappen vaker over naar een andere partij dan vroeger, maar blijven daarbij meestal binnen hetzelfde politieke blok. Ook maken veel kiezers hun keuze laat: 40% besloot pas enkele dagen voor of op de verkiezingsdag zelf op welke partij zij zouden stemmen.
Dalend vertrouwen in de politiek
Het vertrouwen in de Tweede Kamer is sterk afgenomen. Waar in 2021 nog 50% van de Nederlanders vertrouwen had in de Tweede Kamer, was dat 30% in 2023 en 19% in 2025. Hoewel de democratie door de meeste mensen wordt gezien als de beste bestuursvorm, verschillen kiezers van mening over hoe die in de praktijk moet werken. Dat geldt bijvoorbeeld voor onderwerpen als sterk leiderschap, het recht om te demonstreren en rechterlijke toetsing.
Polarisatie vooral op afstand
Die verschillen zijn ook zichtbaar in hoe Nederlanders polarisatie ervaren. Aan de ene kant ervaren veel Nederlanders dat politieke verschillen problematisch worden. Meer dan een kwart maakt zich zorgen over politiek geweld en ruim 80% zegt afkeer te voelen van een bepaalde politieke partij. 25% vindt zelfs dat sommige politieke partijen er bewust op uit zijn om Nederland kapot te maken. Aan de andere kant raakt die ervaren polarisatie bij slechts een paar procent van de mensen het dagelijks leven. Voor de meeste Nederlanders blijft politieke onenigheid dus iets dat ze waarnemen bij anderen, in de media, in Den Haag en online.
Meer weten?
Het rapport en de methodologische verantwoording zijn beschikbaar via dpes.nl/publicaties.
Bron: Universiteit van Amsterdam