Consumentenprikkels voor efficiënt betalen
Onderzoek naar consumentenprikkels voor efficiënt betalen

CentERdata heeft in 2012 in opdracht van de Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) een onderzoek uitgevoerd naar consumentenprikkels voor efficiënt betalen. SBEB wilde hiermee inzicht krijgen in de wijze waarop consumenten geprikkeld kunnen worden tot het kiezen voor betalen met pinpas in plaats van contant geld. De centrale vragen waren:

  • Welke factoren hebben invloed op de betaalkeuze van consumenten?
  • Welke interventies kunnen worden ingezet om consumenten te sturen?
  • Welke interventies zijn het meest effectief: wanneer (“momenten”) en voor wie (“segmenten”)?

Onderzochte interventies

Het onderzoek richtte zich op een breed palet mogelijke financiële en niet-financiële interventies die ingrijpen op verschillende momenten in het betalingsproces; zowel voor, tijdens, als na de betaalkeuze (Tabel 1). Daarbij is gekeken naar informationele prikkels, gericht op het veranderen van attitudes (bv. reclame, feedback), en naar structurele prikkels die het betaalgedrag direct beïnvloeden zonder een noodzakelijke attitudeverandering (bijv. winkelinrichting, prompts, tariferen van geldopnames en contante betalingen, financiële en niet-financiële beloningen). Op geen enkele manier representeren deze prikkels interventies die SBEB of partijen samenwerkend in SBEB daadwerkelijk van plan waren of zijn te implementeren.

Tabel 1: Overzicht geteste prikkels en betreffende deelrapporten

Resultaten

Het onderzoek biedt tal van interessante aanknopingspunten. In algemene zin zijn prikkels die aan de toonbank gegeven worden het meest effectief. Daarbij blijken interventies die onmiddellijk voorafgaan aan de betaalkeuze, zoals een prompt (een directe oproep tot een bepaald gedrag, bijv. “Graag pinnen!”) of een pinvraag die door het toonbankpersoneel gesteld wordt (“Zou u willen pinnen?”), beter te werken dan een prikkel die achteraf gegeven wordt (“Fijn dat u gepind hebt!”). Omdat de portemonneevulling een belangrijke voorspeller van de betaalkeuze bleek, onderzochten wij ook de prikkels die door de bancaire sector gegeven kunnen worden om de frequentie en hoogte van geldopnames terug te dringen en zo indirect pinbetalingen bij toonbankinstellingen te stimuleren. Wij vonden bijvoorbeeld dat het verlagen van de voorkeuzebedragen op het scherm van een geldautomaat bij een grote groep consumenten leidt tot een verlaging van het gekozen opnamebedrag.

De onderzoeksrapportage omvat een managementsamenvatting en zeven deelrapporten.