Oratie Marike Knoef: Dromen over een goed pensioen

Door gebruik te maken van de laatste wetenschappelijke inzichten en nieuwste technologieën moeten pensioendeelnemers binnen vijftien minuten een digitaal pensioenadvies kunnen krijgen. Dat was de boodschap van oud-CentERdata-medewerker Marike Knoef tijdens haar inaugurele rede, Dromen over een goed pensioen: origami en data science, op 5 oktober in Leiden.

De helft van de Nederlanders maakt zich zorgen over een te laag pensioen, en zo’n 20 tot 30 procent bouwt daadwerkelijk te weinig op. Een digitale tool, ondersteund door data science, kan mensen helpen bij het maken van goede keuzes, zo betoogde Marike (die op 1 januari 2018 werd benoemd tot hoogleraar Empirische Micro-Economie aan de Universiteit Leiden).

Sociaal element

Tijdens haar oratie schetste ze de mogelijke contouren van zo’n tool, die mensen (op basis van hun eigen voorkeuren én data over inkomen, vermogen en gezondheid) binnen een kwartier zou moeten vertellen hoe ze er qua oude dag voor staan. Een slim geïntegreerd ‘sociaal element’, waarbij mensen elkaar adviezen kunnen geven, zou ervoor kunnen zorgen dat mensen betrokken blijven bij het onderwerp.

Levensverwachting

Tegelijkertijd zijn er volgens Knoef nog veel ethische dilemma’s. Zo speelt gezondheid een belangrijk rol in financiële planning en komen er steeds meer mogelijkheden om een goede inschatting te maken van de levensverwachting, maar is het nog maar de vraag of mensen die levensverwachting willen weten. Ook kan dit soort informatie de toch al afnemende solidariteit in het pensioenstelsel onder druk zetten.

Netspar

Naast haar hoogleraarschap maakt Marike deel uit van de directie van denktank Netspar, waar ze onderzoek doet naar onder meer pensioenopbouw, pensioenbehoeften, en de vormgeving van keuzevrijheid en maatwerk. Voor deze en andere onderzoeksactiviteiten maakt Netspar geregeld gebruik van data uit het representatieve LISS panel van CentERdata, dat bestaat uit zo’n 6.700 personen uit ongeveer 4.300 huishoudens. 

Meer weten?

De volledige tekst van de oratie is te vinden op de website van de Universiteit Leiden.