Onderzoek naar online privacyafwegingen van internetgebruikers

In opdracht van ECP heeft CentERdata onderzoek gedaan naar de online privacyafwegingen van internetgebruikers. Daarbij stonden de volgende vragen centraal:

  1. Wat is de reactie van internetgebruikers op concrete situaties waarin hun privacy onder druk staat?
  2. In hoeverre is deze reactie consistent met het algemene belang dat men hecht aan privacy en met hun overige online gedrag (bv. op sociale media)?

Uit een review van onderzoek naar online privacy bleek dat attitudes ten aanzien van privacy meestal worden gemeten door middel van een of enkele algemene vragen (bijv. “In hoeverre maakt u zich zorgen over hoe bedrijven omgaan met uw persoonsgegevens?”). Echter, privacy-gerelateerd gedrag vindt altijd plaats in een specifieke context, waarin mensen een afweging maken tussen de voor- en nadelen van het vrijgeven van persoonlijke gegevens (bijv. “ik wil eigenlijk mijn locatiegegevens niet delen, maar dan werkt die app niet goed?”). Wat doet men dan? Om dit gedrag beter te kunnen achterhalen, hebben we respondenten in dit onderzoek beslissingen laten nemen over het wel of niet toelaten van gegevensgebruik terwijl ze zich inleefden in een aantal concrete situaties (scenario’s). 515 Nederlanders, die samen een goede afspiegeling vormen van de Nederlandse bevolking in termen van leeftijd, geslacht en opleiding, hebben deelgenomen aan het online onderzoek.

Uit de resultaten blijkt dat mensen vaker persoonlijke gegevens delen dan je op basis van hun acceptatieniveau zou verwachten. In ongeveer 1 op de 5 gevallen (18%) vond men het gegevensgebruik door de organisatie onacceptabel maar liet men het tόch toe. Wanneer je een bepaald voordeel misloopt als je je gegevens niet deelt (bijv. je krijgt geen korting) kan dat mensen over de streep trekken om persoonlijke informatie te verstrekken. Echter, een groot voordeel kan ook precies omgekeerd werken. Het wekt waarschijnlijk argwaan – “waarom heeft het bedrijf zoveel over voor mijn gegevens?” – waardoor men soms zelfs minder bereid is om persoonlijke gegevens te delen.

Of men gegevens wel of niet deelt lijkt meer afhankelijk van de persoon dan van de specifieke situatie. Sommige mensen zijn meer bereid om persoonlijke informatie vrij te geven dan andere, ongeacht de specifieke situatie. We zien dat mensen die relatief gemakkelijk persoonlijke informatie vrijgeven privacy wél belangrijk vinden, maar zich tegelijkertijd minder zorgen maken over het gebruik van gegevens door bedrijven en de overheid. Hoogopgeleiden zijn sterk oververtegenwoordigd binnen deze groep. De bereidheid om persoonlijke informatie te delen lijkt dus niet voort te komen uit onverschilligheid of onwetendheid, maar juist uit een groter vertrouwen dat organisaties zorgvuldig met persoonlijke gegevens omgaan. Dit vertrouwen hangt sterk samen met online ervaring; juist de mensen die niet of nauwelijks internetten zijn het meest bezorgd.

Rapportage privacyonderzoek

Persbericht ECP