Eetgedrag valt aan te leren

De rol van leerprocessen in eetgedrag: dit onderwerp stond centraal in twee presentaties die consumenten­onderzoeker Karolien van den Akker onlangs verzorgde op het University College Venlo en bij het VGCt Najaarscongres.

De zin in ‘iets lekkers’ (zoals een stuk chocola) kan vrij gemakkelijk worden aangeleerd, en daarom hebben mensen die minder willen eten mogelijk baat bij interventies die zich richten op het afleren van die trek. Dat was de boodschap van Karolien tijdens een gastcollege voor studenten van University College Venlo. Bij mensen die ’s avonds op de bank tijdens het tv kijken herhaaldelijk iets lekkers eten, kan een pavloviaans verband tussen die twee bezigheden ontstaan. Het verband is zo sterk, dat op een gegeven moment alleen al het plaatsnemen op de bank leidt tot een geconditioneerde respons; de proefpersoon krijgt vanzelf trek in chocola zodra hij of zij op de bank gaat zitten.

Slechter leren

Tijdens de presentatie op het VGCt Najaarscongres vertelde Karolien meer over deze aangeleerde ‘zin om te eten’, maar dan specifiek met betrekking tot mensen met een gezond gewicht enerzijds, en mensen met overgewicht en obesitas anderzijds. Dit onderzocht zij in twee labstudies, uitgevoerd aan de Universiteit van Maastricht. In een van de studies werd bewijs gevonden dat mensen met overgewicht en obesitas slechter ‘leren’; zij laten minder grote verschillen in reactie zien tussen een met chocola geassocieerde stimulus en een ‘neutrale’ controlestimulus. In de andere studie kwam dit verband niet naar voren. De genuanceerde conclusie: nader onderzoek is nodig om te bepalen in hoeverre mensen met overgewicht en obesitas bevattelijker zijn voor het leren van verbanden tussen stimuli en (lekker) eten.