CentERdata voert Arbeidsmarktonderzoek ICT met topsectoren uit

Digitalisering van de arbeidsmarkt betekent dat banen veranderen en dat een aantal beroepen verdwijnt, maar óók dat het relatief makkelijk wordt om de overstap te maken naar ander werk. Dat blijkt uit het deze week gepresenteerde arbeidsmarktonderzoek, dat op woensdag 3 juli werd overhandigd aan voorzitter Mariëtte Hamer van de Sociaal-Economische Raad (SER). Het kwantitatieve gedeelte van het onderzoek werd uitgevoerd door CentERdata op basis van de nieuwste data science-technieken, in opdracht van de ICT-sector en vier topsectoren.

Foto: Dick Hol. 

Nederland bevindt zich midden in de digitale revolutie. Deze revolutie raakt de arbeidsmarkt op alle fronten en heeft grote gevolgen voor de gevraagde vaardigheden en kennis. Doel van dit arbeidsmarktonderzoek is om helder te krijgen wat de precieze impact is van digitalisering op de huidige beroepsbevolking.

Onderzoeksopzet

Tijdens de overhandiging van het onderzoeksrapport vertelde Patricia Prüfer, groepsleider Data Science bij CentERdata, meer over de opzet van het arbeidsmarktonderzoek en de daarbij gehanteerde onderzoeksmethodes.

Voor het onderzoek zijn Natural Language Processing-technieken losgelaten op Nederlandse big data: 7,7 miljoen vacatureteksten uit de Jobfeed database over een periode van zes jaar (2012-2017). In gewone-mensentaal: de vacatureteksten werden op basis van hun inhoud geautomatiseerd geanalyseerd. Het ging daarbij om de onderlinge relatie tussen beroepen en de mate waarin binnen beroepen sprake is van digitalisering.

Door deze uitkomsten te combineren met arbeidsmarktramingen van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) in Maastricht ontstond een unieke dataset. Daarmee konden ook toekomstige ontwikkelingen in sectoren en beroepen meegenomen worden in het onderzoek.

Arbeidsmarkt breekt open

Als het onderzoek één ding duidelijk maakt, is het dat digitalisering alle sectoren onder druk zet. De behoefte aan ICT-specialisten groeit in alle sectoren; tegelijkertijd neemt de vraag naar ICT-vaardigheden bij vrijwel álle functies toe. Daardoor nemen de verschillen in functiekenmerken en -vereisten tussen beroepen af. Dit maakt de arbeidsmarkt dynamischer, omdat overstappen naar andere beroepen in andere sectoren eenvoudiger wordt.

Het onderzoek levert onder meer een matrix van beroepen op, waarmee bijvoorbeeld kan worden vastgesteld:

  • welke overgangen tussen beroepen voor individuen denkbaar of haalbaar zijn;

  • voor welke overgangen tussen beroepen aanvullende scholing vereist is;

  • welke overgangen praktisch onmogelijk zijn.

Mogelijk carrièrepad

Voor bijvoorbeeld secretarieel medewerkers (een functie die naar verwachting op termijn zal verdwijnen) levert digitalisering volgens de onderzoekers het volgende mogelijke carrièrepad op:

In de figuur is de naam van de functie, het uurloon en een score weergegeven. Hoe hoger deze score, hoe meer de functies op elkaar lijken.

  • De overstap van secretarieel naar administratief medewerker sluit het beste aan. En een administratief medewerker zou vervolgens weer kunnen doorgroeien naar de functie van inklaringsagent en expediteur en een behoorlijke sprong in salaris maken.

  • Ook de overgang van secretarieel medewerker naar incassomedewerker sluit goed aan op grond van de functie-eisen in de vacatureteksten. Deze overstap biedt daarnaast de kans om te kunnen doorgroeien naar notarieel en juridisch assistent of deurwaarder.

  • Als derde overstap is in de figuur nog expliciet de overgang naar ICT-helpdeskmedewerker genoemd; bij uitstek een toekomstbestendige functie.

Overstapkansen

In het hoofdrapport zijn voorbeelden voor meerdere functies uitgewerkt. Deze overstapkansen zijn bijzonder relevant voor mensen die vrezen in de toekomst hun baan te verliezen; het is voor hen noodzakelijk om bij te leren op specifieke competenties die in de vorige functie niet vereist waren, maar in de nieuwe wél.

Meer weten?

De eindrapporten van respectievelijk Berenschot (dat het kwalitatieve gedeelte van het onderzoek uitvoerde) en CentERdata én de samenvatting van het eindrapport kunt u downloaden op de website van CA-ICT.