Economische emoties duidelijke graadmeter stemgedrag
19 juli 2010;
Nederlanders die op de VVD hebben gestemd voelen zich veruit het beste over hun persoonlijke
financiële toekomst, gevolgd door CDA- en D66-stemmers. Er is een grote kloof met hoe de PVV- en
SP-stemmers zich voelen: zij hebben veel meer negatieve en minder positieve emoties als ze denken
aan hun eigen financiële toekomst. Dat blijkt uit de Tilburg Consumer Outlook Monitor (TILCOM) van
CentERdata en de Universiteit van Tilburg onder 2300 Nederlanders. “De emoties van Nederlanders
over hun persoonlijke financiële situatie blijken een duidelijke graadmeter voor hun stemgedrag”
stelt Jorna Leenheer, senior onderzoeker bij CentERdata.
De Ecomotion-index van TILCOM meet hoeveel positieve en negatieve emoties Nederlanders
ervaren als ze denken aan hun persoonlijke financiële toekomst (score -100: alleen negatieve
emoties, score 100: alleen positieve emoties). De resultaten van de consumentenmonitor over het
tweede kwartaal van 2010 laten zien dat deze index sterk gerelateerd is aan het stemgedrag.
VVD-stemmers scoren het hoogst op de index (50,6), gevolgd door CDA (47,0) en D’66 (46,8). Stemmers
op PvdA en GroenLinks laten een gemiddelde score zien (33,6 en 37,8). En de achterban van de SP en
PVV scoort zeer laag op de index: de PVV-stemmers gemiddeld 15,0, en SP is hekkensluiter met 7,4.
Maar liefst 36,2% van de PVV´ers en 43,5% van de SP´ers ervaren meer negatieve dan positieve
emoties over hun financiële situatie (score onder 0), het Nederlands gemiddelde ligt op 24,9%.
Gekeken naar het verschil tussen PVV en SP-stemmers, dan blijken SP’ers vooral minder blij en
minder trots te zijn dan PVV-stemmers.
Contradictie tussen economische evaluaties en gevoelens
Opvallend genoeg komen deze verschillen veel minder sterk terug wanneer Nederlanders gevraagd
wordt naar een rationele evaluatie van verleden en toekomst voor hun persoonlijke financiële
situatie, de Nederlandse economie en de wereldeconomie. De rangorde tussen de partijen is wel
ongeveer gelijk en er zijn verschillen, maar deze zijn veel minder groot dan voor de
Ecomotion-index. VVD’ers scoren het hoogste op een 5-puntsschaal wat betreft de persoonlijke
financiële situatie (2,9), maar de SP zit hier als laagst scorende maar 0,3 vanaf. Opvallend is dat
de PvdA en PVV op dit gebied hetzelfde scoren (2,7), terwijl ze zich er duidelijk heel anders over
voelen.
Economie staat vrijwel stil
Gekeken naar het totaalbeeld blijkt dat Nederlanders positiever zijn over hun eigen
financiële situatie (2,78) dan over de Nederlandse economie (2,49). Tegelijkertijd is men over de
Nederlandse economie positiever dan over de wereldeconomie (2,35). De ontwikkeling van economische
gevoelens, vertrouwen en aankoopintenties van consumenten laat echter vooral stilstand zien. Zo
ligt de Ecomotion-index op 34,3, tegen 33,2 in het vorige kwartaal. Ten opzichte van het vorige
kwartaal zijn ook de veranderingen in aankoopintenties voor duurzame goederen marginaal. De plannen
om grote aankopen als wasmachines, televisies en meubels te doen (apparatuur en interieur) is zelfs
afgenomen in vergelijking met een jaar terug. Alleen de aankoopkans van auto’s ligt substantieel
hoger dan een jaar terug (8,1% tegenover 3,4%). De economie trekt dus in een ijzig langzaam tempo
aan.
Hoogopgeleiden steeds positiever
Het TILCOM-onderzoek is nu voor het vijfde kwartaal op rij uitgevoerd. Daardoor zijn er
steeds meer trends waar te nemen over de tijd. Zo laat de ontwikkeling van de Ecomotion-index naar
opleiding een duidelijk verschil in trend zien tussen hoger en lager opgeleiden. Hbo’ers en
universitair opgeleiden scoren het hoogst en kruipen steeds dichter naar elkaar toe gedurende het
jaar. Lageropgeleiden (basisonderwijs, vmbo en mbo) scoren aanzienlijk lager, havo en vwo’ers nemen
een middenpositie in. Wat opvalt is dat de de gevoelens van hoogopgeleiden het afgelopen kwartaal
positiever werden, terwijl voor laagopgeleiden de Ecomotion-index juist daalde. Na twee kwartalen
van lichte verbeteringen, zijn de gevoelens over de persoonlijke financiële situatie onder
laagopgeleiden in dit kwartaal nu weer wat somberder.
